de verontrustende schoonheid van houvast

Wij willen niet betogen, wij willen vertellen. Wij willen niet op een zeepkist, wij willen rond een kampvuur.
Wij willen u meeslepen. Wij willen moderne mythes voor u maken.

Wij zien in de kleine zaal experimenten en beeldende kunst en wij zien in de grote zaal traditionele verhalen in bekende vormen. Wij zien in de foyer van de kleine zaal theatermakers onder elkaar en wij zien in de foyer van de grote zaal de theaterminnende meute onder elkaar. Wij kunnen uitzonderingen opnoemen, maar wij zien in de kleine zaal een gebrek aan verhaal en in de grote zaal een gebrek aan gevaar. Wij willen gevaarlijke verhalen in de kleine zaal.

(Wij zien dat het onderscheid tussen groot en klein op theaterfestivals vaak verdwenen is. Wij houden van festivals.)

Wij willen niet experimenteren om te onderzoeken waar de grenzen zijn. Wij willen niet experimenteren om de vrijheid van de oneindige mogelijkheden te ervaren. Wie vrij is kan kiezen en wie kan kiezen moet kiezen. Zonder keuzes is alles toeval en willekeur. Nu alles kan en mag op toneel, willen wij ergens voor kiezen. Wij kiezen voor wat de kern van theater is: het vertellen van een verhaal.

Wij willen experimenteren om nieuwe vormen van verhaal te vinden. Wij willen experimenteren om erachter te komen hoe ons verhaal doeltreffend wordt. Wij willen niet experimenteren op het podium, wij willen experimenteren in de repetitieruimte. Wanneer wij klaar zijn met experimenteren, zijn wij klaar om te vertellen.

Wij houden van verhalen. Verhalen zijn voor theater wat water is voor planten en wat water is voor planten is wat theater is voor allen.

Wij willen dat onze verhalen schoonheid hebben. Schoonheid is houvast, houvast is schoonheid. Wij willen de schoonheid van houvast.

Wij willen niet verwarren. Wij willen niet verwarren, maar verontrusten. (Verwarren als in: niet begrijpen en niet weten wat je er mee moet; verontrusten als in: wel begrijpen maar niet weten wat je er mee moet.) Wij vinden dat er verwarring genoeg is en verontrusting te weinig.

Wij willen dat onze verhalen een verontrustende schoonheid hebben. Wij willen de verontrustende schoonheid van houvast. Niet de schoonheid van het vergeten, maar de schoonheid van het besef, de schoonheid van de bevattelijkheid, de bevattelijkheid die op waarheid lijkt.

Wij vertellen unheimische verhalen, gevaarlijke verhalen. Wij zijn niet obsceen of exhibitionistisch, maar ook niet voorzichtig of tactvol. Wij zijn er niet op uit om te shockeren. Wij houden van gevaarlijke verhalen omdat gevaar ons scherp houdt. Wij willen scherp zijn.

Wij willen voelbare verhalen. Wie voelt is scherper dan wie denkt.

Wij willen niet de waarheid vertellen. De waarheid is een koe: mooi van eenvoud en er zijn er heel veel van.

Wij willen waarheden vertellen, waarheden als koeien.

Wij willen dat de zeggingskracht van ons werk universeel is. Wij willen generiek zijn. Met generiek willen wij zeggen: universeel niet door abstract, maar door concreet te zijn. Wij willen zo concreet zijn dat het begrijpelijk wordt. Wij willen zo generiek zijn als een verkeersbord, als muziek, als een sprookje. Wij zien de kracht in de eenvoud.

Ons theater gaat niet over actualiteiten. ‘Theater moet niet zijn zoals onze wereld is, niet zoals onze wereld zou moeten zijn, maar zoals het zich voordoet in onze dromen’ (parafrase Tsjechov). Ook wanneer wij dit letterlijk nemen, vinden wij het aanbevelenswaardig; kenmerken van dromen als disproporties, symbolisatie, verdichting van betekenissen en ambivalenties staan hoog in ons vaandel.

Een mythe vertelt meer over de mens dan de krant van vandaag. Theater dat te realistisch wordt, verliest zijn zeggingskracht. Magie is geloofwaardiger dan realisme. ‘Niets zorgt voor zo veel onechtheid als de hang naar echtheid’ (Arnon Grunberg, De techniek van het lijden)

Wij willen tastbare verhalen. Wij willen een fantasie die tastbaar is.

Wij willen dat toneelkunst kunst is. Wij willen gestileerd zijn, als in vormgeving, als in fotografie, als in mode. Wat gestileerd wordt, wordt betekenisvol, wordt generiek, wordt autonoom, gaat ‘op zichzelf staan’.

Wij willen op onszelf staan. Wij willen zelf onze stukken schrijven. Klassiekers zullen wij niet opvoeren zonder die te stilleren conform onze fascinatie met die klassieker.

Wij willen onze koers laten bepalen door onze fascinaties, zodat ons hart ons werk nimmer verlaat. Wij geloven dat hartstocht een noodzakelijke voorwaarde voor zeggingskracht is.

Wij hebben geen doelgroep. Ons inziens is het niet goed om een doelgroep te hebben. Theater voor doelgroepen is ofwel educatie ofwel entertainment. Ons doel is educatie noch entertainment. Wij proberen de samenstelling van ons publiek niet te beïnvloeden door voor een bepaalde thematiek of stijl te kiezen. Wij willen geen deurbeleid. Wij willen ons publiek niet betrokken houden door zijn wensen te vervullen, maar door zijn aandacht vast te houden. Door hem scherp te houden.

Het doel van een buschauffeur is niet om mensen naar hun bestemming te brengen. Het doel van een buschauffeur is om in een bus te rijden. Evenzo is het ons doel om theater te maken. Dat neemt niet weg dat de buschauffeur allerlei maatschappelijke functies heeft. Evenzo hebben wij als theatermakers maatschappelijke functies.

Wat wij zien als de belangrijkste maatschappelijke functie van theater is het volgende. Het maken van theater en het kijken naar theater is een kennisverwervend proces. ‘We komen dingen te weten over de wereld en onszelf die we eerst niet wisten, we leren ons sociaal en verbaal onbewuste kennen, maken kennis met domeinen en realiteiten waarvoor ons tot nu toe letterlijk de woorden ontbraken, irrealiteiten waarvan we tot nu toe geen vermoeden hadden, ondergaan andere wijzen van emotieverwerking, ervaren verfijnde bewustzijnsgradaties of –modi, experimentele taalsituaties, verbeeldings- en denklabyrinten.’ (Sybren Polet over literatuur) Theater maakt ‘andere wijzen van existeren denkbaar en voorstelbaar’ (idem).

Wij behouden ons het recht dit manifest ten allen tijde te vereren, te negeren of te veranderen.